Urteak daramatzat udan entrenatzen. Ez alternatibarik ez dagoelako, udak denboraldiaren gainerakoak inoiz eman ezin dizun zerbait duelako baizik: denbora. Benetako denbora, larunbatean partida bat egongo denik gabe, asteartean egiten duzun guztia baldintzatzen duenik gabe. Irakasteko, zuzentzeko, errepikatzeko denbora. Denbora hori da eskubaloi-campusen lehengaia, eta horregatik uztaila eta abuztu bakoitzean Espainiako kiroldegi erdiak erretxinaz, izerdiaz eta aukeraz usaintzen dute.
Uda da eskubaloia ikasteko momenturik onena
Denboraldian, base-entrenatzaileok kontraesan iraunkor batean bizi gara. Badakigu zer landu behar den —pase-teknika, lehen urrats defentsiboa, 1x1eko erabakia—, baina egutegiak agintzen du. Asteburuan partida dago, datorren astean txapelketa bat, eta ondorengoan taldea derbirako prestatu behar da. Lehiaren logikak taktikarantz bultzatzen du, emaitzarantz, jada funtzionatzen duenarantz. Formazio teknikoa denbora dagoenerako geratzen da, eta denbora hori ez da normalean iristen.
Campusak logika hori hausten du. Bost, sei edo zazpi egunez, ez dago sailkapenik, ez dago derbirik, ez dago irabazteko presiorik. Baloia eskuan duten jokalariak daude, pista-ordu asko, eta entrenatzaile bat, saio oso bat harrera-euskarria zuzentzera dedikatu dezakeena inork markagailua begiratu gabe. Horrek, formazioari dagokionez, dirudiena baino askoz gehiago balio du.
Ikusi ditut jokalariak campuseko bi astetan alderdi zehatzetan aurreko denboraldi osoan baino gehiago aurrera egiten. Ez dira udan adimentsuagoak edo langileagoak direlako. Testuinguruak xurgatzeko aukera ematen diela baizik. Ez dago berehalako errendimendu-presiorik. Akats egin, zuzendu eta errepika dezakete, akatsak igandeko partida kostatu gabe.
Campus batek egin dezakeena denboraldiak egin ezin duena
Zerrenda labur baina oso zehatza dago campusek beste edozein egiturak baino hobeto lantzen dituzten gauzena. Lehena teknika indibiduala da. Zazpi metroko jaurtiketa, babes-pilota, esku-aldaketa, esekitako sarrera, pibotaren blokeoa. Denboraldian ikasitzat ematen diren edo gaizki lantzen diren teknikak, beti zerbait presakoagoa dagoelako. Campusean orduak dituzu keinu tekniko oso bat desmuntatu eta berreraikitzeko.
Bigarrena koordinazioa eta berariazko lan fisikoa da. Denboraldian, prestatzaile fisikoak denboraren eta metatutako nekearen aurka lan egiten du. Udan, jokalari atseden hartuekin eta kargak baldintzatzen dituen partidarik gabe, denboraldi osoari eusten dion oinarri-lana egin daiteke: koordinazioa, lehergarritasuna, korrika-teknika, core-a, giltzadura-mugikortasuna. Urrian inprobisatzen ez diren gauzak.
Hirugarrena, eta ziurrenik gutxien baloratua, izaera lehiakorraren formazioa da. Campus batean klub desberdinetako, maila desberdinetako, probintzia desberdinetako jokalariak elkarrekin bizi dira. Horrek betiko taldeko lehiakortasunaren desberdina sortzen du. Haurrek gehiago eskatzen diote beren buruari, ezezagunen aurrean frogatu nahi dutelako. Entrenatzaileok klubaren ingurune ezagunean ikusten ez diren gauzak behatzen ditugu: nola erreakzionatzen duen jokalari batek galtzen duenean, nola gidatzen duen bere ohiko taldea ez dagoenean, nola komunikatzen den inork ezagutzen ez duenean.
Uribe Campusa: eskubaloia aitzakia denean
Lankidetzan aritu naiz Bizkaiko Uribe Campusarekin eta, aldi bakoitzean, gehien eramaten dudana ez dira pistako ariketak. Pasabideko hizketaldiak dira, aurreko astean elkar ezagutzen ez zuten jokalariekin egindako afariak, eta bosgarren egunean dagoeneko zenbakia trukatzen dutenak irailean eskubaloiaz hitz egiten jarraitzeko.
Uribek 2009tik dihardu eta bere sekretua ez da teknikoa. Harremanezkoa da. Astebete Mungiako Larramendi Ikastolan klub desberdinetako, probintzia desberdinetako, joko-estilo desberdinetako jokalariak elkartzen ditu. Bere klubeko eskubaloia soilik ezagutzen duen Bilboko mutil bat bat-batean Gasteizko edo Iruñeko norbaitekin aldagela partekatzen aurkitzen da, postu berean jokatzen duena baina beste modu batean egiten duena. Hori ez du inongo entrenamenduk ematen. Elkarbizitzak ematen du.
Campusak transmititzen dituen balioak —aurkariarekiko errespetua, jokoko eskuzabaltasuna, lagun ezezagunetara egokitzeko gaitasuna— ez daude inongo koaderno teknikotan idatzita. Afarian ikasten dira, arratsaldeko partidan, egun luze baten ondoren ostatura itzultzean. Pistak garrantzia du, noski. Baina Uribe Campusean pista aitzakia da astebete baino askoz gehiago irauten duten beste gauza batzuk gerta daitezen.
Bizkaia Eskubaloiako jokalariak atsedenaldi batean. Klub desberdinetako lagunen arteko elkarrizketak ikaskuntzaren parte dira.
TARE eta Akademia: Euskal Federazioak udaren aldeko apustua egiten du
Euskal Eskubaloi Federazioak urteak daramatza udaren aldeko apustua egiten teknifikazio-momentu gisa, eta helburu desberdinak baina osagarriak dituzten bi egituren bidez egiten du.
TARE —Teknifikazio ARErako Egitaraua— kategoria bakoitzeko profil aurreratuenentzako teknifikazio-programa da. Ez da campus ireki bat: hautatuen kontzentrazio bat da, non Federazioko entrenatzaileek talde murriztu batekin lan egiten duten, joko-eredu definitu batekin eta helburu tekniko eta taktiko oso zehatzekin. Hainbat edizioetan parte hartu dut eta TAREk beste campusetatik bereizten duena jarraitutasuna da: jokalariak ez dira ariketa solteekin joaten, barneratutako joko-sistema batekin baizik. Hori gero nabaritzen da nola jokatzen duten beren taldeetan ligari ekiten diotenean.
Akademia profil ezberdin bati zuzenduta dago: zabalagoa da, irekiagoa, eta euskal teknifikazio-egiturarako sarrera-ate gisa funtzionatzen du. TARE exigentzia-maila altua bada, Akademia talentua detektatzen den, bolumen handiagoarekin lan egiten den eta ereiten den lekua da. Gero TAREra iristen diren jokalari askok lehenik Akademiatik pasatzen dira. Euskal Federazioak beste federazio batzuek oraindik ulertu ez dutena ulertu du: uda ez dela eskubaloiaren aisialdia, eskubaloian inbertitzeko denbora baizik.
Bideo bidezko saio teorikoa Euskal Federazioaren kontzentrazio batean. Analisi taktikoak pistako lana osatzen du.
Campus nabarmenak — 2027ko uda
Nola bihurtu diren campusak benetako diru-iturri
Hemen zintzoa izan behar da, honetaz gutxi hitz egiten delako eta ekuazioaren zati garrantzitsua delako. Eskubaloi-campusak lau entusiasten borondatezko jarduera izatetik sektoreko profil askorentzat diru-iturri garrantzitsua izatera pasatu dira.
Jokalarientzat, bereziki erdi-profesionalentzat edo Ohorezko Dibisioko Zilarrekoentzat, udan campus batean monitore gisa aritzea beren eredu ekonomikoaren ohiko zatia da. Ez dira Lehen Mailako soldatak, baina bai lehiaketarik gabeko hilabeteetan eskubaloiari dedikazioa mantentzeko aukera ematen duten sarrera osagarriak. Eta gehiago ere badago: campusetan monitore gisa aritzen diren jokalari gazteek irakasten ikasten dute. Intuitiboki egiten dutena transmititzen. Horrek jokalari hobeak bihurtzen ditu eta entrenatzaile gisa izan daitekeen ibilbiderako prestatzen ditu.
Klubentzat, campus propio bat antolatzea finantzaketa-bide osagarri bihurtu da eta, kasu batzuetan, jokalariak erakartzeko tresna. Klubaren campusean astebete pasatzen duen eta ondo pasatzen duen haur batek aukera gehiago ditu irailean klub horretan izena eman nahi izateko. Eta campusak sortzen duen diru-sarrerak —izen-emate tasak, ostatu-zerbitzuak, materialak— klubaren ekipamenduaren edo jardueraren zati bat finantzatu dezake ikasturtean zehar. Klub txiki batzuetan, udako campusak urteko aurrekontuaren ehuneko esanguratsu bat sortzen du.
Entrenatzaileentzat, campusak aficionatuen eskubaloiaren munduak ia inoiz eskaintzen ez duen zerbait suposatzen du: entrenatzeagatik kobratzeko aukera. Espainiako base-entrenatzaile gehienek borondatez edo ordain sinbolikoekin entrenatzen dute. Campusa lan teknikoak zuzeneko ordainsari ekonomikoa duen egitura bakanetako bat da, puntuala bada ere. Horrek lanbidea duintzen du eta talentua aulkian atxikitzen laguntzen du.
Campusa baino gehiago irauten duten adiskidetasunak
Duela hamabost urte campus batean ezagutu nituen eskubaloiko lagunak ditut. Astebetez pistako lagun izan zirenak, erreferentzia profesional, errespetatutako aurkari eta gaur egun ere eskubaloiaz hitz egiten jarraitzen dudan pertsona bihurtu direnak. Hori ez da anekdotikoa: egiturazkoa da.
Eskubaloia komunitate-kirola da. Campuseko astebeteak denboraldi osoan klub berean eraikitzen ez diren loturak sortzen ditu. Elkarrekin bizi, aldagela partekatu, goizean eta arratsaldean elkarrekin entrenatu, mahai berean afaldu eta 6:0k etorkizunik duen ala pibotak mugitu aurretik blokeatu beharko lukeen eztabaidatu... horrek eskualde bateko eskubaloiaren ekosistemaren bizkarrezurra den harreman-sare bat sortzen du.
Ikusi dut nola Akademian ezagutu ziren haur-kategoriako jokalariak hamar urte geroago Ohorezko Dibisioko playoffetan gurutzatzen jarraitzen duten. Hari ikusezin bat dago udako campusa euskal eskubaloiko heldu-sarearekin lotzen duena. Hari hori dirudiena baino garrantzitsuagoa da.
Campusera iristea: maletak, ekipazioa eta aste desberdin baten itxaropena. Urduritasun eta gogo nahasketa hori abiapuntua da.
Campus on batek benetan funtzionatzeko behar duena
Campus guztiak ez dira berdinak. Askotan lankidetzan aritu naiz eta arrastoa uzten dutenak baloi-aste soil bat direnetatik bereizten ikasi dut. Aldea ez dago aurrekontuan ezta instalazioetan ere. Lau gauza zehatzetan dago:
Eredu tekniko argia. Hari eroalerik ez duen campusa —saio guztiak zeharkatzen dituen joko-ideia bat— lotura gabeko ariketen batura da. Jokalariek dibertitu egiten dira, baina ez dute finkatzen den ezer ikasten. Campus on batek narrazio bat du: «aste honetan kontraerasora irteera hobetuko dugu» edo «aste honetan 1x1 lantzen dugu defendatzaile aurreratuarekin hasieratik 6x6raino». Dena gauza berera begira dago.
Irakasten dakiten entrenatzaileak, ez soilik jokatzen. Jokalari bat ona izateak ez du esan nahi egiten duena transmititzen dakienik. Ezagutu ditudan campuseko monitore onenak ez dira nahitaez jokalaririk onenak: jokalari bakoitzarentzat eta egoera bakoitzarentzat hitz egokiak aurkitzen dakitenak dira. Jokatzen jakitea gutxieneko baldintza da. Irakasten jakitea da bereizgarria.
Praktika-dentsitatea. Jokalariek ahalik eta denbora gehien eman behar dute baloia eskuan. Hitzaldi luzeek, irizpiderik gabeko bideoek, zereginen arteko atsedenaldi gehiegizkoek campusaren energia hiltzen dute. Ordu eta erdiko saio batean, jokalari batek baloia eskuan izan beharko luke gutxienez berrogeita hamar minutuz.
Arriskatzera gonbidatzen duen giroa. Campusa ondoriorik gabe huts egin daitekeen lekua izan behar da. Jokalari batek bere akatsak taldeko plaza edo lagunen aurreko ospea kostatu diezaiokeela sentitzen badu, ziurrera atzera egingo du. Eta ikastea beti da ziurretik ateratzea.
Campusa ez da udaren amaiera. Denboraldiaren hasiera da
Campusetan urteak eman ondoren —jokalari gisa, monitore gisa eta koordinatzaile tekniko gisa— ikasi dudan azken gauza da campusa zerbaiten hasiera gisa pentsatu behar dela, atsedenaren amaiera gisa ez. Campus on batetik pasatuta irailera iristen diren jokalariak burua dagoeneko eskubaloian dutela iristen dira. Dagoeneko igaro dute asteko erronka teknikoa, dagoeneko berriro sentitu dute erretxina eskuan, dagoeneko astebete osoan eskubaloiaz hitz egin dute horretatik bizi den jendearekin.
Pizturik iristen dira. Eta denboraldi aurrea jokalari pizturik hasten duen talde batek inongo aginte-panelean agertzen ez den abantaila du, baina abuztuko lehen entrenamenduaren kalitatean nabaritzen da.
Horregatik, norbaitek galdetzen didanean merezi duen bere semea edo alaba udan eskubaloi-campus batera bidaltzea, beti gauza bera esaten dut: campusa ondo antolatuta badago, aste horietan egin dezakezun beste edozer baino gehiago merezi du. Udan ikasten den eskubaloia, lasai, presiorik gabe, denbora soberan eta jende berria inguruan, irauten duen eskubaloia delako.
