Un pivote de elite pesa, de media, 101 quilos. Unha zapatilla de balonmán estándar está deseñada, pensada e probada para un corpo moi distinto. Esa diferenza non é un detalle de tenda: é a razón pola que moitos xogadores grandes se lesionan máis e rinden peor do que a súa forza debería permitirlles.
O dato que as marcas non contan
Cando falamos de "zapatillas de balonmán" en xeral, o márketing adoita imaxinar un corpo tipo: áxil, entre 75 e 85 quilos, con apoios rápidos e cambios de dirección explosivos. É o perfil dun extremo ou dun lateral estilizado. Pero o balonmán non é un deporte dun só corpo.
Un estudo con 93 xogadores da Superliga de Kosovo (Havolli et al., 2020) mediu a composición corporal por posto. Os resultados son claros: os pivotes pesaban de media 101,73 ± 11,13 quilos, fronte aos 74,52 ± 8,70 dos extremos, os 86,75 ± 10,83 dos laterais e os 77,75 ± 10,31 dos porteiros. É dicir, un pivote de elite pesa, de media, 27 quilos máis que un extremo. E moitos laterais de nivel afeccionado e xogadores de club superan tamén a barreira dos 90 quilos sen seren pivotes puros (Fonte: Applied Sciences, MDPI (se abre en otra pestaña)).
Esa masa non é sobrepeso: é a ferramenta de traballo do posto. O pivote necesita volume para aguantar o contacto continuo co central rival, para non ser desprazado no bloqueo e para finalizar de costas contra dous defensores. Pero esa mesma masa multiplica as forzas que o pé ten que absorber en cada apoio, cada freada e cada aterraxe de salto. E aí é onde a maioría do calzado de balonmán falla sen que ninguén o diga en voz alta.
Que lle pasa a unha zapatilla pensada para 75 kg cando a calza alguén de 100
A física é simple: a maior masa corporal, maior forza de reacción do chan en cada contacto. Un xogador de 100 quilos xera picos de carga sensiblemente superiores aos dun de 75 no mesmo xesto de freada ou xiro. A investigación en biomecánica do calzado deportivo leva anos sinalando que a densidade e a rixidez da entresola determinan canta enerxía se absorbe e como se aliña a articulación ao aterrar, un factor decisivo na prevención de lesións de xeonllo.
O problema é que a maioría das entresolas dunha soa densidade se deseñan e testan con perfís de peso medio. Cando un xogador pesado usa ese mesmo material, ocorren dúas cousas: a escuma comprímese ata o fondo (o que na xerga se chama "bottoming out", perder todo o amortecemento útil) e o pé perde estabilidade lateral nos cambios de dirección, porque o soporte do mediopé non está calibrado para esa carga. Traballos recentes sobre escumas de densidade gradual en entresolas mostran que combinar zonas de distinta dureza mellora a capacidade de absorber enerxía sen sacrificar o retorno, fronte a unha escuma homoxénea (Fonte: Uddin et al., 2024 (se abre en otra pestaña)). É a dirección na que deberían moverse as marcas para este perfil de xogador, e algunhas xa o están facendo, aínda que non sempre o comuniquen así.
O xeonllo e o nocello pagan a factura
Os datos de lesións no balonmán de elite non deixan moita marxe para a ambigüidade. Un estudo prospectivo de 45 semanas con 189 xogadores de balonmán masculino de elite, publicado en 2025 en BMJ Open Sport & Exercise Medicine, rexistrou unha incidencia de 2,2 problemas de saúde por xogador e ano, co xeonllo como localización máis frecuente tanto en lesións agudas como por sobrecarga. As lesións agudas, ademais, xeraron máis de catro veces a carga (días de baixa) que as lesións por sobreuso (Fonte: PMC (se abre en otra pestaña)).
O ligamento cruzado anterior é a lesión que máis preocupa a calquera corpo técnico. O "ACL registry in German Sports", con datos de sete tempadas consecutivas en primeira e segunda división masculina alemá e publicado en 2025 no Journal of Experimental Orthopaedics, rexistrou 84 lesións de LCA, cunha incidencia maior en primeira división que en segunda e case a metade dos casos (46,3%) correspondentes a rerroturas. O risco aumenta coa exposición a partido e con antecedentes de lesión previa no xeonllo (Fonte: PMC (se abre en otra pestaña)).
A isto súmase o esguince de nocello, a lesión máis habitual no día a día de calquera pista. Unha análise biomecánica publicada en 2024 en Sports Biomechanics documentou, con datos cinemáticos dun caso real, como o pé entra en inversión forzada xusto no instante en que se aplica a máxima carga de freada durante un xesto de corte específico de balonmán, un patrón que se repite constantemente no xogo de pivote e nos bloqueos defensivos (Fonte: Sports Biomechanics (se abre en otra pestaña)).
Ningún destes estudos di que o calzado sexa a única causa. A técnica de aterraxe, a forza excéntrica de nocello e xeonllo, a fatiga acumulada e o propio calendario de competición pesan tanto ou máis. Pero o calzado é a única variable que o xogador controla directamente en cada adestramento, e para alguén de máis de 90 quilos, a diferenza entre unha entresola que aguanta e unha que se afunde nótase partido tras partido.
Que buscar realmente se pesas máis de 90 quilos
Estabilidade no mediopé, non só amortecemento
O primeiro que hai que esixir non é unha escuma branda que "se sinta ben" na tenda, senón un sistema que impida que o pé colapse cara a dentro no apoio. Adidas Stabil Next Gen reforzou esta idea cun sistema de gaiola interna (Inner Sling-Cage) que estabiliza o mediopé e se conecta ao cordame, pensado explicitamente para xogadores grandes que xogan de pivote ou central e reciben empurróns constantes desde os laterais. É das poucas propostas do mercado que recoñece abertamente este perfil de xogador no seu propio discurso de produto (Adidas e Liftados recomendan este modelo de forma explícita para quen supera os 90 kg), e nótase na sensación de bloqueo lateral.
