Goi-mailako eskubaloiaren egutegiak ez du atsedenik ematen: barne-liga, Europako lehiaketa eta selekzio-leihoak aste eta aste gainjartzen dira. Talde teknikoen ohiko erantzuna lanaren bolumen osoa zaintzea izan da. 2026an argitaratutako bi azterketek diote datu okerra begiratzen ari direla: arazoa ez da batez beste zenbat entrenatzen den, talde bereko jokalarien artean karga hori zein desorekatua den baizik.
Fokua aldatzen duen azterketa alemaniarra
Paderborngo Unibertsitateko talde batek (Büchel, Döring eta Baumeister) 2026ko urtarrilean Frontiers in Sports and Active Living aldizkarian argitaratu zuen Alemaniako gizonezkoen Bundesligako 15 jokalari profesionalen denboraldi-erdiko jarraipena. 24 partida eta 67 entrenamendu-saio aztertu zituzten, kanpo-kargarako sentsore inertzialekin (azelerazioa, ACCLOAD) eta barne-kargarako esfortzuaren pertzepzioarekin (sRPE). Guztira, 1.340 erregistro indibidual 23 astetan banatuta.
Aurkikuntza nagusia intuizioaren kontrakoa da. Partida-pilaketadun asteetan (zazpi egunetan bi topaketa edo gehiago), taldearen batez besteko karga ez zen nabarmen aldatu aste normalekiko (p=0,289 ACCLOADen, p=0,129 sRPEn). Gora egin zuena jokalarien arteko aldakortasuna izan zen: aldakuntza-koefizientea nabarmen altuagoa izan zen pilatutako asteetan (H=13,77, p=0,001, efektu-tamaina handiarekin, η²=0,63).
Pistara itzulita: egutegia estutzen denean, ez da guztiek gehiago entrenatzen eta lehiatzen dutela. Gutxi batzuek higaduraren ia guztia xurgatzen dutela da, besteek ia ukitu ere egiten ez duten bitartean. Egileek denboraldiko 11.100 ACCLOAD unitateko aldeak aurkitu zituzten alboko atzelarien postuan hasiera-taldekoen eta ordezkoen artean, eta 6.700 sRPE unitatekoak hegalekoetan hasiera-taldekoen eta ordezkoen artean. Beste modu batean esanda: aldagela bereko jokalariak daude, denboraldian zehar beren lankideek baino 13 partida oso gehiagoren baliokidea den karga metatzen.
Hau ez da xehetasun estatistiko bat. Jokalari batzuk martxora zergatik iristen diren hautsita eta beste batzuk fresko, urritik ia aurre-denboraldi erabilgarririk egin gabe, azaltzen du. Batzuen gainkarga eta besteen azpikarga plangintza-hutsegite beraren bi aurpegiak dira, eta biek arriskua sortzen dute: lehenak metatutako neke-ak, bigarrenak gutxieneko esposizio-atalasera iristen ez den jokalari batek tolerantzia fisikoa galtzen duelako eta azkenean jokatzea tokatzen zaionean gaizki prestatuta iristen delako.
Zergatik gelditzen diren motz talde-entrenamendu planak
Klub gehienetan, Espainiako maila ertain-altuko klubetan barne, ohiko praktika karga taldeko programatzen jarraitzen da: sprint-serie bera, gimnasioko bolumen bera, errepikapen-kopuru bera guztientzat. Azterketa alemaniarrak erakusten du ikuspegi horrek benetan arriskua zehazten duena alde batera uzten duela: banakako aldakortasuna, ez taldearen batez bestekoa.
Egileek beraiek teknologia garestirik gabe praktikoa eta errepikagarria den atalase bat proposatzen dute: taldearen aldakuntza-koefizientea aste batean % 20 gainditzen duenean zaintzea. Hori gertatzen bada, azpikargatutako jokalarientzako saio konpentsatzaileekin esku hartu behar da, jokatu ez zuten partidaren eskakizun espezifikoak erreproduzitzen dituen intentsitate handiko norabide anitzeko lana lehenetsiz. Ez da azken belaunaldiko GPSrik behar ideia hori aplikatzeko: jokalari bakoitzaren jokatutako minutuen eta saioaren RPEren koaderno batek jada ahalbidetzen du sakabanaketa hori eskuz kalkulatzea.
«Aldagela bereko jokalariak daude, denboraldian zehar beren lankideek baino 13 partida oso gehiagoren baliokidea den karga metatzen.»
Azterketaren muga zintzoa da eta esan behar da: talde bakarra da, denboraldi-erdia, egutegi normaleko kontrol-talderik gabe zuzenean alderatzeko, eta aldakortasun hori lesio gehiagotan edo errendimendu okerragoan itzultzen dela berresten duten errendimendu-daturik gabe. Ebidentzia sendoaren pieza bat da, ez egia itxi bat. Baina aurre-denboraldi zorrotzetan esperientzia duen edozein prestatzaile fisikok intuitiboki susmatzen zuenarekin bat dator.
Adimen artifiziala jokoan sartzen da: Metzen kasua
2026ko martxoan, Florian Felicek, Luxemburgoko Unibertsitateko matematikariak, aldizkari berean nekearen aurreikuspen-eredu bat argitaratu zuen, Metz Handballen datuekin entrenatua, emakumezkoen Champions Leagueko Frantziako taldea, 2024/2025 denboraldian. Sistemak LSTM sare neuronalak (epe labur eta luzeko memoria) erabiltzen ditu sentsore giroskopikoen 1.617 saiotan, jokalari bakoitzaren banakako profila ikasten duten geruzekin eta zenbakiak talde teknikoarentzat azalpen irakurgarri bihurtzen dituen hizkuntza-eredu batekin (Phi-4-mini).
Zehaztasun-emaitzak nabarmenak dira: egindako distantzia osoaren aurreikuspen-errorea % 14 hobetu zen erreferentziazko metodoekiko, eta % 95eko konfiantza-tarteek kasu guztietan asmatu zuten azelerazio-kargarako proba-kasuetan. Ereduak, datu gogorrekin, begi trebatuak jada susmatzen duena ere berresten du: hegalekoek distantzia eta punta-abiadura gehiago metatzen dituzte (batez beste 5.294 metro eta 26,1 km/h), alboko atzelariek potentzia metabolikoa gehiago sortzen dute (8.173 W) eta pibotek bolumenean gutxiago mugitzen dira (3.964 metro) baina esfortzu-profil oso ezberdinarekin, kontaktu gehiago eta lasterketa gutxiago.
Hemen kritiko izatea tokatzen da. Tresna mota hau da hain zuzen goi-mailako eskubaloiak azterketa alemaniarrak deskribatzen duen aldakortasuna kudeatzeko behar duena. Baina eskala-arazo agerikoa du: datuak Metzen jabetza esklusiboa dira, sistema marka zehatz baten sentsoreei lotuta dago (Kinexon) eta balidazioa talde bakar batean egin da. Kontzeptu-proba itxaropentsua da, ez Bigarren Mailako klub batera edo aurrekontu doitua duen ASOBALeko talde batera laster iritsiko den irtenbidea. Hau ordaintzeko gai diren Europako lau edo bost klubak eta gainerakoen arteko arrakala teknologikoa murriztu baino lehen zabalduko da.
Funtsezko arazoa: partidak gehitzen dira, ez kudeatzeko baliabideak
Bi azterketa hauek, elkarrekin irakurrita, agerian uzten dutena eskubaloiak urteak daramatzan kontraesana da. Europako lehiaketak partida-kopuruan eta desplazamendu-eskakizunean hazi dira, selekzio-leihoak ukitu gabe mantentzen dira eta federazioek formatuak gehitzen jarraitzen dute talde teknikoetan, fisioterapian eta karga-monitorizazioan inbertsioa erritmo berean hazi gabe. Emaitza aurreikusgarria da: partida gehiago plantilleten artean modu desorekatuan banatuta, hori detektatzeko zientzia eskuragarri dagoela baina klub gehienetan horren gainean jarduteko baliabiderik ez dagoela.
Ez da fisiologian doktoregorik behar ondoren datorrena ulertzeko. Errotazio laburreko jokalariek (beti jokatzen duten seiek edo zazpiek) inongo aurre-denboraldik konpentsatzen ez duen higadura metatzen dute, eta minutu gutxien dituztenek behar direnean errendatzeko behar duten oinarri fisikoa galtzen dute. Bi eszenatokiek lesio-arriskua handitzen dute, eta biak dokumentatuta daude eskubaloiko sorbaldako lesioen prebentzioari buruzko literaturan, azken urteetan kirolaren ikerketa-foku aktiboenetako bat, berrikuspen sistematiko eta metaanalisi berriekin, banakako doikuntzarik gabeko prebentzio-programa generikoek eragin mugatua dutela azpimarratzen dutenak.
Zer egin dezake entrenatzaile batek Champions Leagueko aurrekonturik gabe
Berri ona da zientzia honen aplikagarria den zatiak ez duela azken belaunaldiko gimnasiorik ezta sentsore-hornitzaileekin kontraturik behar. Maila ertain-altuko entrenatzaile batek honakoak egin ditzake:
- Minutuak eta hautemandako esfortzua erregistratu: partida eta saio bakoitzeko jokatutako minutuak, eta entrenamendu eta partida bakoitzaren ondoren 0tik 10era bitarteko RPE eskala. Bi datu horiekin, astero jokalarien arteko sakabanaketa kalkulatu (ez da estatistika aurreratua behar: nahikoa da gehien metatu duenaren eta gutxien metatu duenaren arteko tartea alderatzea).
- Konpentsatu, ez atseden hartu bakarrik: aste pilatu bakoitzean, esplizituki identifikatu nor jokatu duen gutxi eta intentsitate handiko eta iraupen laburreko saio konpentsatzaile bat diseinatu, gainerakoek lehiatzen duten bitartean atseden hartzen uzteko ordez.
- Metatutako kargaren arabera errotatu, ez errendimenduaren arabera bakarrik: jarraian hiru partida eskakizun handienekoak daramatzan jokalari batek minutu-kudeaketa behar du, bere forma-unerik onenean badago ere.
Honetako ezerk ez du ordezkatzen milaka saiorekin entrenatutako adimen artifizialeko eredu bat. Baina murrizten du zientziak gomendatzen duenaren eta EHF Champions Leagueko aurrekonturik gabeko klub batek bihar bertan aplikatzeko gaitasuna duenaren arteko arrakala.
Ondorioa
Edozein talde teknikori kezkatu beharko lukeen datua ez da taldeak batez beste zenbat entrenatzen duen. Aldagela berean gehien eskatzen zaion jokalariaren eta gutxien eskatzen zaionaren arteko distantzia da, batez ere egutegia estutzen denean. Punta-puntako teknologiak, Metzen ereduak bezala, sektorea nora doan seinalatzen du, baina gaur esku gutxi batzuen eskura dago soilik. Guztion eskura dagoen zatia dirudiena baino sinpleagoa da: minutuen eta hautemandako esfortzuaren oinarrizko erregistroa eramatea, eta gehiegi jokatzen duena zein gutxiegi jokatzen duena babesteko erabiltzea. Aldakortasun hori alde batera uztea, plantilla gehienetan gertatzen jarraitzen duena hain zuzen, denboraldiaren bigarren zatiko gainkargazko lesio gehienak sartzen diren arrakala irekita uztea da.
