No fútbol base xa non chama a atención. O rapaz de 15 anos que en xullo busca un centro onde meterlle horas á forza, un preparador que lle corrixa a pernada, un ximnasio para non perder o verán. É a norma. O fútbol ten esa mística da vida profesional á volta da esquina, e esa mística move pais, xogadores e sobre todo petos.
O balonmán non ten nada diso. Aquí non hai Champions agardando con soldos de sete ceros. E aínda así, este verán hai algo distinto nos pavillóns: cada vez máis cadetes e xuvenís deciden que o off season non é para desconectar.
Isto contoumo Julen Iturrizaga, preparador físico da selección de Euskadi, nunha concentración de cara ao CESA 2027. Este verán ten no seu centro 8 xogadores e xogadoras de balonmán de categoría cadete e xuvenil. Hai tres anos tiña un, ou ningún. Non é un caso solto nin a moda dun club concreto. Comeza a ter volume.
O chamativo é que ninguén lles está prometendo nada a cambio. No balonmán, salvo algunha excepción na Asobal e case ningunha na liga feminina, non hai un soldo que cambie a vida de ninguén. O que perseguen estes rapaces é outra cousa, moito máis aburrida e moito máis eficaz: non chegar tarde á pretempada do seu club.
E aí está o detalle que de verdade importa. A pretempada non é só volume físico, é o arranque dun proceso que engloba o físico, o técnico-táctico e ata o psicolóxico, e que condiciona o resto do ano. Un xogador que chega a agosto coa base de forza xa traballada non comeza a pretempada do seu equipo, continúaa. Esa vantaxe antes só se vía en xúnior ou en sénior. Agora está baixando a cadete.
Os estudos sobre aptitude física en categorías de formación levan tempo sinalando algo que no fútbol é evidente desde hai dez anos: no balonmán de base apenas se mediu a relación entre condición física e rendemento competitivo, porque o balonmán de base chegou tarde a isto. O deste verán é, no fondo, poñerse ao día.
Como é unha sesión tipo de off season para cadete ou xuvenil
Para facerse unha idea de en que consiste realmente este traballo, unha sesión tipo adoita moverse nestes bloques:
- Activación e mobilidade (10-15 min): traballo articular de ombreiro e xeonllo, as dúas zonas onde máis lesiona o balonmán polo xesto de lanzamento e os cambios de dirección.
- Forza (30-40 min): agachamento, peso morto, empuxe e tracción con cargas progresivas. En cadete e xuvenil o obxectivo non é levantar moito peso, é construír base de forza xeral antes de que chegue a pretempada do club.
- Velocidade e cambios de dirección (15-20 min): sprints curtos, arrancadas, freadas e xiros. O balonmán decídese en metros curtos, non en resistencia continua.
- Traballo específico de prevención (10 min): exercicios excéntricos de ombreiro (rotadores externos) e de xeonllo (isquiotibiais, core), a parte que máis se salta un xogador quinceañeiro pola súa conta e a que máis lesións evita a medio prazo.
- Pliometría ou xesto técnico lixeiro (10-15 min): saltos, apoios, algo de lanzamento sen a intensidade de tempada, para non perder o patrón motor do deporte.
Nada disto é sofisticado nin require instalacións de club profesional. É constancia: dúas ou tres sesións semanais de xullo a agosto, ben planificadas, con progresión de carga e sen improvisar. A diferenza non está na xenialidade do exercicio, está en que alguén o planificase con cabeza e o rapaz o cumprise sen saltarse semanas.
O que de verdade venden: ser mellor ca o ano pasado
Se o fútbol vende a fantasía de chegar a ser profesional, o balonmán vende algo máis pequeno e máis san: ser mellor ca o ano pasado. Non hai ningún axente esperando á saída do pavillón. Hai a conciencia de que nun deporte de marxes tan finas, onde un gol decide títulos e descensos, quen chega mellor a setembro xoga con vantaxe.
Que un preparador dunha concentración autonómica detecte isto con datos do seu propio centro di algo do ecosistema completo: seleccións territoriais, centros de rendemento, escolas de club. Están comezando a falar o idioma que o fútbol base leva unha década falando.
Queda por ver se isto aguanta ou se dilúe nun par de veráns. Oito xogadores nun centro non é unha mostra para sacar conclusións definitivas. Pero a dirección do dato, de 0-1 a 8 en tres anos, non parece casualidade.
